Menu

Latina omnibvs

Dla wszystkich miłośników łaciny

Pomoc wam niosę – czyli osobliwe przypadki czasownika ferre

kicior99

W zasadzie miało być z tego słowo dnia, ale sprawa jest tak poważna, że zamieni się to w garść porad. Chodzi o słowo, z którym każdy spotyka się już na początku nauki łaciny, a później jest coraz gorzej. Ważne, by na początku uświadomić sobie skalę zagrożenia :) i traktować je z należną atencją. Chodzi o słówko fero, ferre, tuli, latum. Po pierwsze – jest to słowo uniwersalne, podobnie jak angielskie "get" i można się go spodziewać wszędzie, z lodówką włącznie. Słówko to oznacza "nieść, przynieść, znosić, tolerować, pokazać". Mój wcale nieduży słownik Collinsa zamieszcza około 30 znaczeń. Zatem sugestia numer jeden: jeśli z kontekstu wynika, że nie chodzi o zwykłe noszenie, koniecznie sprawdzić je w słowniku.

Problem numer dwa to odmiana. Już sam bezokolicznik ferre sugeruje, że coś z nim nie do końca tak. No i dobrze sugeruje, to słowo odmienia się w czasie teraźniejszym nieco inaczej, gdzieniegdzie zanika spójka -i-:

l. poj.   l. mn.  
1 fero   ferimus
2 fers   fertis
3 fert   ferunt


Nieregularny jest również tryb rozkazujący: fer! ferte!

boy_ballTrudność numer trzy to nieregularność form, utworzonych częściowo od innego czasownika: tollo, tollere, sustuli, sublatum. Może ta uwaga jest nieco na wyrost, ale zwłaszcza na początku nauki trudno skojarzyć formy np. tulisti czy latentis z czasownikiem fero. Warto więc porządnie przećwiczyć konwersję, by odmiana weszła w krew. Najszybciej można to osiągnąć prostym ćwiczeniem strukturalnym:
Puer pilam fert. → chłopiec niesie piłkę
Puer pilam tulit. → chłopiec przyniósł piłkę
Pila a puero lata est. → piłka była niesiona przez chłopca
Ne hanc pilam tuleris! → nie nieś tej piłki!
Pila lata, puer eam iacere coeperat. → po przyniesieniu piłki chłopiec zaczął nią rzucać
I tak dalej – oczywiście ćwiczymy w miarę naszej wiedzy i umiejętności.

Na koniec coś z wyższej szkoły jazdy (co nie znaczy, że nie trzeba tego wiedzieć), czyli złożenia. Czasownik ferre występuje z całą masą przedrostków, co byłoby w sumie małym piwem, gdyby nie liczne i nie zawsze intuicyjne asymilacje na granicy przedrostka ze słowem właściwym. Można się czasem nieźle naciąć.
Oto mała ściąga:

1 os. l. poj. bezokolicznik temat perfectum temat supinum  znaczenie pochodzenie słów
affero afferre attuli allatum przynosić afera
aufero auferre abstuli ablatum zabierać ablatyw
confero conferre contuli collatum znosić, porównywać, udać się konferencja, kolacjonować 
defero deferre detuli delatum przynosić  
differo differre distuli dilatum odkładać dyferencjał, dylatacja
effero efferre extuli elatum wynosić  
infero inferre intuli illatum wnosić  
offero offerre obtuli oblatum ofiarować oferta, oferować, oblat
praefero praeferre praetuli praelatum nieść z przodu, woleć, pokazywać preferować, prałat
perfero perferre pertuli perlatum przenieść  
refero referre retuli relatum odnosić, opowiadać referat, referent, relacja, relatywizm,

© Latina omnibvs
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci